Marthe Donas: de vergeten kracht van de avant-garde
Martine Goossens
Van 4 oktober 2025 tot 11 januari 2026 loopt in KMSKA de tentoonstelling “Donas, Archipenko & La Section d’Or. Enchanting Modernism”, een tentoonstelling die een vergeten hoofdstuk van de Europese avant-garde belicht. In de spotlights staat Marthe Donas, de Antwerpse kunstenares die jarenlang in de schaduw bleef, maar die hier eindelijk wordt gepositioneerd als volwaardige spilfiguur in het internationale modernisme.
Wat me trof in de tentoonstelling is de moed van Marthe Donas. Begin twintigste eeuw trok ze, zonder enige connectie, alleen naar Parijs, recht het hart van de avant-garde in. Daar werd ze opgenomen in een uitgesproken mannenwereld, tussen kunstenaars als Mondriaan en Modigliani, en vond ze haar eigen stem.
Haar schilderijen zijn abstract, maar niet vormeloos: ritmisch, gelaagd, met een delicate spanning tussen kracht en kwetsbaarheid. Achter de geometrie sluimert iets melancholisch, alsof ze tast naar een eigen waarheid. De invloed van Alexander Archipenko, met wie ze een intense relatie had, is voelbaar, maar je ziet ook haar drang om los te komen, om authentiek te blijven.
Na hun breuk in 1920 verdwijnt ze stilaan uit de kunstwereld. Ze keert terug naar België, sticht een gezin en raakt in de vergetelheid. Pas veel later wordt haar werk herontdekt. In Ittre, waar haar woonhuis te bezoeken is, hangen nog enkele van haar schilderijen: stille getuigen van een vrouw die haar tijd ver vooruit was.
Ik verliet het museum met een gevoel van bewondering én melancholie, alsof Marthe Donas nog altijd zacht fluistert dat authenticiteit zelden zonder eenzaamheid komt.
Instagram: @kmska_museum – Facebook: @KMSKA – LinkedIn: @Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen
